Je hebt een fijne relatie, je houdt van je partner, maar de slaapkamer is al maanden een stille zone. Niet omdat er ruzie is, maar omdat het er gewoon niet meer van komt. Uit onderzoek van Psychologie Magazine uit 2016 blijkt dat 1 op de 20 mensen in een relatie minstens een half jaar geen seks heeft gehad. Dat klinkt misschien geruststellend, maar het zegt niets over hoe het voor jou voelt. Want het verschil tussen een fase en een patroon bepaalt of je actie moet ondernemen of niet.
Wanneer is een relatie officieel seksloos?
Er is geen vaste regel die bepaalt na hoeveel weken of maanden je relatie het label 'seksloos' verdient. De meeste therapeuten hanteren een termijn van zes maanden of langer zonder seks, terwijl één of beide partners dat wel zouden willen. Maar die tijdsgrens is minder belangrijk dan de vraag of er sprake is van een verschil in verlangen. Een stel dat allebei tevreden is met knuffelen en aanraken heeft geen probleem, ook al is het al een jaar geleden. Het wordt pas lastig wanneer de één toenadering zoekt en de ander consequent afwijst, of wanneer er helemaal geen initiatief meer wordt genomen omdat afwijzing te pijnlijk is geworden.
Het kernprobleem is zelden dat er geen seks is. Het kernprobleem is dat jullie het niet allebei even graag willen en dat niemand weet hoe daarmee om te gaan. De partner die afgewezen wordt, voelt zich niet gewild. De partner die afwijst, voelt druk en schuld. En zo ontstaat een patroon waarin seks steeds meer een beladen onderwerp wordt.
Fase of patroon: zo herken je het verschil
Niet elke periode zonder seks is een alarmsignaal. Het is heel normaal dat er momenten in het leven zijn dat je minder zin hebt. Stress, drukte, een pasgeboren kind of ziekte kunnen tijdelijk je verlangen doen verdwijnen. Zodra de omstandigheden veranderen, komt de zin meestal vanzelf terug.
Het wordt een patroon wanneer de afstand blijft bestaan, ook als de stress afneemt. Seks is dan niet tijdelijk verdwenen, maar veranderd in een onderwerp waar niet meer over gesproken wordt. Je raakt elkaar nog wel aan, maar het blijft vriendschappelijk: een kus bij het weggaan, een hand op een schouder. De spanning die er vroeger was, is weg. Dat is het moment waarop je niet meer kunt wachten tot het vanzelf overgaat.
Waarom de één meer zin heeft dan de ander
Een verschil in libido is normaal. Iedereen heeft een eigen manier om in de stemming te komen. De één is na één blik klaar voor seks, de ander heeft een aanloop nodig van woorden, aanrakingen, kaarsjes of muziek. Die verschillen hoeven geen probleem te zijn, zolang jullie ze maar kennen en erkennen.
De oorzaken van een laag libido zijn divers en kunnen zowel mannen als vrouwen treffen:
- Psychische problemen zoals stress, depressie, angsten of spanningen
- Problemen binnen de relatie, zoals conflicten of sleur
- Prestatiedrang, een laag zelfbeeld of onzekerheid
- Negatieve seksuele ervaringen uit het verleden
- Lichamelijke klachten, zwangerschap of hormoonveranderingen
- Gewoontes van je partner die je vervelend vindt, zoals roken of drinken
Daarnaast speelt mee hoe je tegen seks aankijkt. Heb je in het verleden een nare ervaring gehad, of is je vroeger thuis geleerd dat seks vies is? Dan kun je seks onbewust als iets negatiefs zien en er dus minder zin in hebben. Ook minder aantrekkingskracht kan een rol spelen: uiterlijk, lichaamsgeur, hygiëne of overgewicht kunnen ervoor zorgen dat je minder zin hebt om met je partner te vrijen.
Wat een seksloze relatie met je doet
De impact van een relatie zonder seks gaat verder dan de slaapkamer. Er is vaak schaamte: schaamte om toe te geven dat je partner geen seks met je wil, of schaamte dat je zelf het verlangen bent kwijtgeraakt. Je gaat aan jezelf twijfelen. Ben ik niet aantrekkelijk genoeg? Vraag ik te veel? Ben ik raar dat ik dit mis? Of juist raar dat ik het niet mis?
Daar komt nog de vreemde combinatie van frustratie en loyaliteit bij. Je houdt van je partner en wilt bij elkaar blijven, maar er is ook gemis en het gevoel dat er iets ontbreekt. Dat gemis durf je vaak niet uit te spreken, omdat het voelt als een beschuldiging: "Je wilt me niet meer."
Die gevoelens zijn niet overdreven. Ze zijn menselijk en verdienen ruimte om onderzocht te worden zonder oordeel. Het is belangrijk om te onthouden dat geen of weinig seks niet het einde van je relatie hoeft te betekenen. Er bestaat geen norm voor hoe vaak een gezond stel seks zou moeten hebben. Sommige koppels zijn tevreden met fysieke aanraking en hebben geen behoefte aan de daad zelf.
Zo pak je het aan: praktische stappen
Zodra je herkent dat er een structureel verschil in verlangen is, kun je stappen zetten. De eerste stap is praten. Niet over de seks zelf, maar over jullie behoeften. Wat zijn jullie grenzen en wat vinden jullie wel fijn? Bespreek ook hoe jullie in de stemming komen, want misschien liggen jullie behoeften niet ver uit elkaar, maar de prikkels die jullie nodig hebben om opgewonden te raken wel.
Een tweede stap is het doorbreken van de sleur. Als een relatie langer duurt, verdwijnt de spanning van het ontdekken en veroveren. Er ontstaat een patroon in het vrijen dat na een tijdje saai kan worden. Dat is geen schande, maar het vraagt wel om iets nieuws te proberen of bewust tijd vrij te maken voor elkaar.
Een derde stap is hulp zoeken. Een psycholoog of relatietherapeut kan helpen om het gesprek op gang te brengen en het patroon te doorbreken. Dat hoeft geen teken van zwakte te zijn, maar juist van betrokkenheid bij je relatie.
Uit cijfers van Seksualiteit.nl blijkt dat 19% van de mannen en 41% van de vrouwen wel eens minder zin heeft om te vrijen. 2% van de mannen en 7% van de vrouwen heeft vaak geen zin en heeft daar ook last van.
Wanneer moet je nu écht actie ondernemen?
Het antwoord is simpel: zodra het verschil in verlangen voor wrijving zorgt. Zolang jullie allebei tevreden zijn met de situatie, is er geen probleem. Maar zodra de ene partner zich afgewezen voelt of de andere partner zich schuldig voelt, is het tijd om te handelen. Wacht niet tot de situatie vanzelf oplost, want een patroon waarin seks niet meer gebeurt, lost zichzelf zelden op.
Begin het gesprek op een rustig moment, niet vlak nadat iemand is afgewezen. Gebruik ik-boodschappen in plaats van beschuldigingen. En wees bereid om naar een therapeut te gaan als jullie er samen niet uitkomen. Een seksloze relatie is geen moreel oordeel, maar een beschrijving van een dynamiek. En die dynamiek kun je veranderen als je er allebei aan wilt werken. De enige vraag is of jullie dat willen.
